Страницы меню навигации

Официальный сайт Прихода храма иконы Божией Матери «Целительница» в г. Слуцке

21 марта исполняется 85 лет со Дня рождения высокопреосвященнейшего Филарета

21 марта исполняется 85 лет со Дня рождения высокопреосвященнейшего Филарета

21 марта исполняется 85 лет со Дня рождения высокопреосвященнейшего Филарета (Вахромеева), почетного Патриаршего экзарха всея Беларуси.

Из них 35 лет он окормлял Белорусскую Православную Церковь. За это время владыка духовно сроднился с народом Белой Руси, стяжали любовь клира и паствы, общественное признание и глубокое уважение многих людей.

Наш Приход иконы Божией матери «Целительница» был основан по благословению митрополита Филарета.

Сейчас владыка находится на заслуженном покое, но знаем, что он не оставляет своих святительских молитв за всех чад Белорусской Православной Церкви.

Испрашивая его святых молитв и благословения, пожелаем авве белорусского народа здравия телесного и крепости духовной, молитвенного бодрствования на многая и благая лета!

МІТРАПАЛІТ ФІЛАРЭТ

Мітрапаліт Філарэт (у свеце – Вахрамееў Кірыл Варфаламеевіч) – ганаровы Патрыяршы экзарх усяе Беларусі, архіерэй РПЦ.

З 1965 па 1966 год – епіскап Ціхвінскі. З 1966 па 1973 год – епіскап Дзмітраўскі. З 1973 па 1978 год – мітрапаліт Берлінскі і Сярэднееўрапейскі. З 1981 па 1989 год – старшыня Аддзела знешніх зносін Маскоўскага Патрыярхата. З 1990 па 2013 год знаходзіўся на пасадзе прадстаяцеля Беларускай Праваслаўнай Царквы.

Да рэвалюцыі род насіў прозвішча Вахрамеевых – гэта была яраслаўская старадаўняя купецкая сям’я. У 1913 годзе, да 300-годдзя царскага дома Раманавых, прадстаўнікам славутага роду было падаравана дваранства. Пасля гэтага яны і пераехалі ў Маскву.

Бацька будучага свяціцеля – Вахрамееў Варфаламей Аляксандравіч (1904–1984 гг.) – даваў прыватныя ўрокі і працаваў выкладчыкам «Гнесінкі». Маці – Аляксандра Фёдараўна (1903–1981 гг.) – таксама была музычным работнікам.

Вахрамееў Кірыл нарадзіўся ў Маскве 21 сакавіка 1935 года.

Калі пачалася Айчынная вайна, Кірылу было шэсць гадоў. Яны ішлі з бацькам у краму на Дабрынінскай плошчы, каб купіць мячык – там яны і пачулі выступ Молатава аб тым, што нямецкія войскі парушылі мяжу СССР і бамбуюць населеныя пункты. Жыццё ў сталіцы надышло суровае, але паступова ўвайшло ў звыклае рэчышча, і бацька зноў пачаў выкладаць. Неўзабаве надыйшоў дзень Перамогі. Людзі бясконца радаваліся і думалі, што зараз усё будзе добра.

У 1953 годзе Кірыл Вахрамееў скончыў сярэднюю навучальную ўстанову і паралельна вывучыўся ў музычнай школе.

Будучы ўладыка стаў рыхтавацца ў інстытут, але жаўтуха не дазволіла яму гэтага зрабіць. Яго хросная – цётка Маня, згуляла ў яго жыцці важную ролю: менавіта яна дала яму ў рукі Псалтыр і загадала вучыцца чытаць па-царкоўнаславянску, каб хутка трымаць іспыты ў духоўную семінарыю. З цёткай ён часта наведваў у Маскве Свята-Нікольскі (на Новакузнецкай) і царкву іконы Божай Маці «Усіх тужлівых Радасць» (на Ардынцы).

Станоўчыя меркаванні ўсіх сваякоў пра паступленне Кірыла супалі, а святар – айцец Васіль (муж сястры маці) – стаў галоўным настаўнікам. Вядома ж, усе яны памяталі і баяліся рэпрэсій 1937–39 гг. І ў час кіравання Хрушчова таксама нічога добрага ніхто не чакаў.

Тым не меньш, неўзабаве Кірыл Вахрамееў стаў выхаванцам Маскоўскай духоўнай семінарыі (1953–1957 гг.), а следам паступіў і ў духоўную акадэмію. Студэнцкія гады пакінулі самыя светлыя і добрыя ўспаміны ў душы ўладыкі.

На другім курсе акадэміі, у 1959 годзе, ён быў пастрыжаны ў манахі архімандрытам Піменам – намеснікам Свята-Троіцкай Сергіевай лаўры, будучым патрыярхам – з імем у гонар праведнага Філарэта Міласцівага. У гэтым жа годзе патрыярх Аляксій I пасвяціў яго ў іерадыякана.

У 1961 годзе ў духоўнай акадэміі ён абараніў кандыдацкую ступень, і яго пакінулі выкладчыкам, а затым інспектарам Маскоўскай духоўнай акадэміі.

У 1963 г. Філарэт (Вахрамееў) быў пасвечаны ў архімандрыты і пачаў выконваць абавязкі сакратара камісіі Святога Сінода. У 1964 году яму прысвойваецца навуковая кваліфікацыя дацэнта.

24 кастрычніка 1965 года, у Траецкім саборы Аляксандра-Неўскай Лаўры была здзейснена хіратонія архімандрыта Філарэта ў епіскапа Ціхвінскага, вікарыя Ленінградскай епархіі.

14 мая 1966 года прэасвяшчэнны Філарэт прызначаецца быць епіскапам Дзмітраўскім, вікарыем Маскоўскай епархіі, рэктарам Маскоўскай духоўнай акадэміі.

Па благаславенню патрыярха Аляксія I, епіскап Філарэт неаднаразова здзяйсняў замежныя паездкі ў якасці члена дэлегацый ад Рускай Праваслаўнай Царквы, прымаў удзел у шматлікіх багаслоўскіх гутарках. Епіскап Філарэт праводзіў у акадэміі шматлікія сустрэчы і гутаркі з прадстаўнікамі царкоўных, дзяржаўных і грамадскіх колаў розных краін свету.

Разнастайнай была дзейнасць рэктара і ў грамадскім жыцці. Епіскап Філарэт неаднаразова ўдзельнічаў у канферэнцыі ў абарону міру; абіраўся членам Прэзідыума Саюза таварыстваў дружбы і культурных сувязяў з замежнымі краінамі, складаўся членам праўлення і віцэ-прэзідэнтам шэрагу таварыстваў дружбы.

28 лістапада 1968 года Свяцейшы Патрыярх Алексій I і Свяшчэнны Сінод прызначылі біскупа Дзмітраўскай Філарэта, рэктара Маскоўскай духоўнай акадэміі другім намеснікам старшыні Аддзела знешніх царкоўных зносін Маскоўскага Патрыярхата.

З гэтага часу для епіскапа Філарэта наступіў перыяд інтэнсіўнай працы ў галіне знешнецаркоўную дзейнасць Рускай Праваслаўнай Царквы.

З 30 траўня па 2 чэрвеня 1971 года ў Троіца-Сергіевай Лаўры прайшоў Памесны Сабор Рускай Праваслаўнай Царквы. У працы Сабору прынялі ўдзел прадстаўнікі ўсіх епархій Маскоўскага Патрыярхату – архірэі, клірыкі і вернікі. Маскоўскую духоўную акадэмію на Саборы прадстаўляў яе рэктар епіскап Дзмітраўскі Філарэт, на якога ў дні падрыхтоўкі і правядзення Сабора былі часова ўскладзены і абавязкі намесніка Троіца-Сергіевай Лаўры.

З 6 верасня 1971 па 25 жніўня 1972 года уладыка Філарэт з’яўляўся часовым кіраўніком Калінінскай епархіяй.

9 верасня 1971 года епіскап Філарэт за старанную працу на карысць Царквы Божай быў узведзены патрыярхам Пименом ў сан архіепіскапа.

18 красавіка 1973 года Свяцейшы Патрыярх Пімен і Свяшчэнны Сінод прызначылі Преосвященного Філарэта на кафедру архіепіскапа Берлінскага і Сярэднееўрапейскага, Патрыяршага Экзарха Сярэдняй Еўропы.

Ва ўвагу да стараннай архіпастырскай працы і міратворчай дзейнасці ў якасці Экзарха 15 красавіка 1975 года Свяцейшы Патрыярх Пімен узвеў Преасвяшчэннага Філарэта ў сан мітрапаліта.

10 кастрычніка 1978 года Свяцейшы Патрыярх Пімен і Свяшчэнны Сінод прызначылі Преосвященного Філарэта Мітрапалітам Мінскім і Беларускім, а 12 кастрычніка вызначылі яму быць Патрыяршым Экзархам Заходняй Еўропы.

У 1978 годзе мітрапаліт Філарэт служыў сваю першую літургію ў Мінскім Свята-Духавым кафедральным саборы, прыйшоўшы на адзіную ў Беларусі кафедру, што налічвала ў той час усяго 360 прыходаў. Час быў надзвычай складаны: духавенства было адлучана ад адміністрацыйных, фінансава-гаспадарчых спраў у сваіх царкоўных абшчынах, былі перакрыты ўсе шляхі дабрачыннай дзейнасці Царквы, – ішло выкананне пастаўленай партыяй задачы аб вызваленні свядомасці людзей ад так званых рэлігійных забабонаў…

Прыбыццё ў Беларусь уладыкі Філарэта стала прадвесцем будучых пераменаў у мясцовым царкоўным жыцці. Гэтыя перамены выспявалі паступова ў нетрах яшчэ савецкага грамадства.

Па ўспамінах насельніцы полацкага Спаса-Еўфрасіннеўскага манастыра манахіні Марфы (Кавалевіч), атрымаўшы прызначэнне на Мінскую кафедру, уладыка сумесна з сакратаром епархіі павінен быў нанесці візіт упаўнаважанаму па справах рэлігій пры Савеце Міністраў БССР. Сакратар епархіі, які ведаў мясцовыя звычаі, надзеў звычайны, цывільны касцюм, а мітрапаліт паехаў на прыём у расе і белым клабуку. «Да яго ўсё духавенства прыязджала вырашаць царкоўныя справы з упаўнаважаным толькі ў касцюмах. Уладыка першым пераадолеў гэты «бар’ер»… У тыя гады такі крок мітрапаліта… стаў першым крокам беларускага архірэя на доўгім шляху прызнання за Царквой яе годнасці.»

У 1981 годзе ўладыка быў прызначаны старшынёй Аддзела знешніх царкоўных зносінаў Маскоўскага Патрыярхату і пастаянным членам Святога Сінода Рускай Праваслаўнай Царквы. Абапіраючыся на свой важкі статус, ён здолеў настаяць на адкрыцці ў 1980 годзе вікарнай кафедры ў Пінску, якую заняў епіскап Афанасій (Кудзюк). Па ініцыятыве ўладыкі мітрапаліта ў красавіку 1984 года было ўстаноўлена святкаванне Сабору Беларускіх святых (у 3-ы тыдзень па Пяцідзесятніцы). У 1985 годзе ў Мінску завершана будаўніцтва прыгожага будынка, у якім размясцілася епархіяльнае ўпраўленне.

У імкненні больш грунтоўна азнаёміцца са станам царкоўна-прыходскіх спраў, уладыка Філарэт стаў усё часцей наведваць прыходы Мінска-Беларускай епархіі, ўнікаючы ў тыя праблемы, якія хвалявалі духавенства і міран. «Любую магчымасць ён выкарыстоўваў для выезду ў перыферыйныя цэрквы, – адзначаў у сваіх успамінах упаўнаважаны Савета па справах рэлігій пры СМ СССР па Мінску і Мінскай вобласці Плахатнюк І. М., – гэта падцягвала святароў, прыходы, актывізавала рэлігійнасць насельніцтва. Не скажу, што мясцовыя ўлады былі ў захапленні ад такіх наведванняў. Пайшлі званкі: «ці нельга неяк абмежаваць раз’езды?» Але чыніць якія-небудзь перашкоды ніхто не адважыўся.»

Дзякуючы настойлівай, мэтанакіраванай дзейнасці мітрапаліта сярод вернікаў храмаў Мінска сталі ўсё больш з’яўляцца людзі маладога ўзросту і ў некалькі разоў узрасла колькасць студэнтаў духоўных школ, якія атрымалі накіраванне на вучобу з Беларусі.

У думках звяртаючыся позіркам да таго перыяду, мітрапаліт Філарэт у адным са сваіх інтэрв’ю дзеліцца наступнымі ўражаннямі з нагоды перажытага:

«1978 год – гэта год яшчэ далёкі ад перабудовы. Першыя дзесяць гадоў цяжка было зрабіць нешта вонкава прыкметнае для Царквы. Гаворка не ішла аб адкрыцці новых храмаў, а аб умацаванні таго здабытку, якое мне было ўручана Царквой. Трэба было займацца кансалідацыяй царкоўных сіл і, перш за ўсё, пастыраў вакол свайго епіскапа. Кожны год мы завяршалі сустрэчай з духавенствам, якое было пасвечана за мінулы год. Цэнтрам нашых невялікіх пастырскіх канферэнцый стаў Жыровіцкі манастыр. Ужо тады мы прадбачылі, прадчувалі і разумелі, што справа ідзе на папраўку, і духоўная школа адродзіцца… Такім чынам, мы ўмацоўвалі свае ўнутраныя пазіцыі. Затым было важна наведваць прыходы. Гэта не заўсёды было проста. Прыезд епіскапа на далёкі сельскі прыход насцярожваў кіраўніцтва; яно тэлефанавала ў цэнтр старшыні Савета па справах рэлігій, і той цікавіўся: а вось вы збіраецеся ехаць на такі прыход. Лепш было б устрымацца. Там зараз уборачная кампанія (або пасяўная)». Ва ўсякім выпадку, знаходзіліся розныя зачэпкі, каб не прыязджаў епіскап і не ўздымаў рэлігійны дух насельніцтва…»

Ва ўмовах пагарды і мэтанакіраванага ціску, якія ўлады аказвалі на Царкву і яе служыцеляў, немалое значэнне для падтрымання карэктна-вытрыманых адносін з моцнымі гэтага свету, якія дазвалялі хоць нешта зрабіць для дабрабыту Царквы, мелі частыя сустрэчы ўладыкі Філарэта ў Мінску, Маскве і за мяжой з прадстаўнікамі розных хрысціянскіх канфесій у сувязі з экуменічным дыялогам, які праходзіў тады.

Толькі за адзін 1979 год у Белорусси пабывала 23 замежных дэлегацый з Англіі, Бельгіі, Галандыі, Італіі, Францыі, ФРГ, Фінляндыі, ЗША, Японіі і іншых краін. Гэтыя візіты спрыялі «ўсталяванню ўмеранага стаўлення багаборніцкай грамадзянскай улады да Праваслаўнай Царквы і абаранілі многія храмы ад гвалтоўнага закрыцця».

Найбольш буйны экуменічны форум пад назвай «Рэлігійныя дзеячы за выратаваньне святога дару жыцьця ад ядзернай катастрофы» прайшоў у Маскве з 10 па 14 мая 1982 года. Уладыка Філарэт меў гонар выступіць на ім у якасці старшыні.

З 1980 года пачалася падрыхтоўка да святкавання 1000-годдзя Хрышчэння Русі, намеснікам старшыні камісіі Свяшчэннага Сінода па падрыхтоўцы свята быў прызначаны мітрапаліт Філарэт, які сам лічыў гэты перыяд свайго жыцця важнаю вехаю. Маскоўскія і еўрапейскія сувязі спрыялі ўмацаванню пазіцый Праваслаўнай Царквы ў Беларусі. Дзякуючы гэтаму быў захаваны ад закрыцця адзіны на той час у краіне Успенскі Жыровіцкі манастыр.

14 красавіка 1981 года па рашэнні Свяцейшага Патрыярха Пімена і Свяшчэннага Сінода мітрапаліт Філарэт узначаліў Аддзел знешніх царкоўных сувязей Маскоўскага Патрыярхата. У 1982 годзе суправаджаў Патрыярха Пімена на Генеральную Асамблею ААН.

Пасля святкавання ў 1988 годзе 1000-годдзя Хрышчэння Русі дзяржава павярнулася тварам да Царквы, былі адноўлены Полацкая, Магілёўская і Пінская епархіі. Пачалі адраджацца храмы, будаваліся новыя цэрквы, арганізоўваліся новыя епархіі. Архіерэйскім Саборам Рускай Праваслаўнай Царквы ў кастрычніку 1989 года прынята пастанова аб утварэнні Беларускага Экзархата Маскоўскага Патрыярхата.

Намаганнямі Філарэта адноўлена Мінская духоўная семінарыя, якая ў 1989 годзе прыняла першых студэнтаў.

Пачалася тытанічная праца па адраджэнні праваслаўнай веры і станаўленні Беларускай Праваслаўнай Царквы. На гэты час прыйшліся складаныя гады распаду Савецкага Саюза і ўтварэння новай дзяржавы. Гэта не магло не паўплываць і на жыццё Праваслаўнай Царквы, якая была на мяжы расколу.

Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі лічыў, што патрэбна аб’ядноўваць народ дзеля ўратавання Айчыны і ўмацавання Царквы Хрыстовай. У Беларусь быў запрошаны Свяцейшы Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Алексій ІІ, візіт якога адбыўся ў ліпені 1991 года.

У 1992 годзе на тэрыторыі Беларусі дзейнічала ўжо 11 епархій! Беларуская Праваслаўная Царква набыла Статут, Сінод і адміністрацыйную самастойнасць.

З 1990 па 1995 год мітрапаліт Філарэт з’яўляўся дэпутатам Вярхоўнага Савета, шмат намаганняў прыклаў для кансалідацыі грамадскіх сіл і міралюбства, удзельнічаў у распрацоўцы закона «Аб свабодзе сумлення і рэлігійных арганізацыях». Паступова ўзаемадзеянне дзяржавы і Царквы пачало ўмацоўвацца. У 2002 годзе пры падтрымцы Патрыяршага Экзарха прынята новая рэдакцыя гэтага закона, які не толькі замацоўваў права грамадзян на веравызнанне, але і абараняў дзяржаву ад неакультавых сект і арганізацый.

Уваходзіў у камітэт абароны міру, прымаў непасрэдны ўдзел у многіх міратворчых канферэнцыях, багаслоўскіх форумах. Гэты вопыт дазволіў выбудаваць стваральны дыялог ва ўзаемаадносінах з Рымска-каталіцкай царквою і аб’яднаць намаганні ў вырашэнні актуальных сацыяльных і маральных праблем грамадства. Што ў нашай краіне цяпер канструктыўныя міжканфесійныя адносіны, вялікая заслуга ў тым ліку і мітрапаліта Філарэта.

Паступова ў грамадстве расла цікавасць да гісторыі краіны, навуковая інтэлігенцыя пачала задумвацца над роляй Праваслаўя ў станаўленні дзяржаўнасці.

У 1993 годзе мітрапалітам Філарэтам адкрыты на базе ЕГУ факультэт тэалогіі, які пасля быў рэарганізаваны ў Інстытут тэалогіі пры БДУ і атрымаў дзяржаўнае фінансаванне. Рэктарам працаваў сам мітрапаліт Філарэт. Беларусь стала першай краінай на пастсавецкай прасторы, дзе на базе свецкага ВНУ рыхтавалі тэолагаў.

У 1996 годзе пад яго патранатам была заснавана Духоўная акадэмія, адкрыліся духоўныя вучылішчы ў Віцебску, Слоніме, Оршы. Пачынаюць працаваць нядзельныя школы для дзяцей, вялікімі тыражамі выдаецца царкоўная літаратура, малітвасловы, кнігі Свяшчэннага Пісання…

У 2003 годзе падпісана пагадненне паміж Беларускай Праваслаўнай Царквою і Рэспублікай Беларусь, у адпаведнасці з якім беларуская дзяржава прызнала ролю Беларускай Праваслаўнай Царквы як аднаго з найважнейшых сацыяльных інстытутаў, што аказвае значны ўплыў на фарміраванне духоўных, культурных і нацыянальных традыцый. У сваю чаргу для Царквы дзяржава выступіла гарантам захавання і памнажэння праваслаўных традыцый.

Па ініцыятыве мітрапаліта Філарэта перакладзены на беларускую мову Свяшчэннае Пісанне, асобныя царкоўныя службы і малітвы, у некаторых цэрквах пачаліся набажэнствы па-беларуску.

У тым, што сёння ў нашай краіне кожную нядзелю Літургіі адбываюцца больш як у 1500 прыходах, што бачыцца асабліва важным для маральнага і духоўнага станаўлення асобы, вядома, ёсць вялікая заслуга і Яго Праасвяшчэнства.

Мітрапаліт Філарэт валодае велізарнай колькасцю узнагарод і ганаровых званняў.

1 сакавіка 2006 года быў адзначаны вышэйшай дзяржаўнай узнагародай – званнем «Герой Беларусі», за шматгадовы асабісты ўклад у духоўнае адраджэнне беларускага народа, умацаванне дружбы і брацкіх сувязяў паміж народамі, развіццё міжканфесійнага дыялогу.

У 2009 годзе Архіерэйскім саборам РПЦ ён быў абраны кандыдатам на патрыяршы пасад. Але, узяўшы самаадвод, мітрапаліт Філарэт заклікаў аддаць галасы за мітрапаліта Смаленскага і Калінінградскага Кірыла.

Уладыку прыйшлося кіраваць царкоўным караблём у перыяд, пазначаны, з аднаго боку, выключным ажыўленнем царкоўнага жыцця, з другога – значнымі палітычнымі зменамі: распадам Савецкага Саюза з усімі сацыяльнымі і эканамічнымі ўзрушэннямі, утварэннем суверэннай нацыянальнай дзяржавы з усімі цяжкасцямі станаўлення новага грамадства і інш. Сваім аўтарытэтам мітрапаліт Філарэт уплываў на многія з’явы царкоўнага і грамадскага жыцця: настаўляў, падтрымліваў, прыміраў, збліжаў, суперажываў, а галоўнае – узносіў свяціцельскія малітвы Падацелю ўсіх даброт Богу!

Цяжка пераацаніць заслугі Высокапраасвяшчэннейшага Філарэта перад беларускім грамадствам. Уладыка ўжо стаў нацыянальным сімвалам, а яго імя залатымі літарамі ўпісана ў гісторыю Беларусі.

Если вы обнаружили ошибку, выделите ее и нажмите Shift + Enter или нажмите здесь, чтобы сообщить нам.

Похожие записи